वाण 'लुटायचे' अशी खास ओळख असणारे म्हणजे संक्रांतीचे हळदीकुंकू. सध्याची पद्धत पाहता 'लुटणे' का म्हणायचे? असा प्रश्न पडणे साहजिकच आहे . खरेतर वेगवेगळ्या वस्तुंचे वाण मांडून ठेवायचे आणि हळदीकुंकू घेऊन बायकांनी त्यातील आवडेल ती वस्तू घ्यायची,असे होते म्हणून याला लुटणे म्हणतात. मैत्रिणीशी बोलताना मला यात आणखी एक कल्पना सुचली , मी ही वेगवेगळ्या(उपयोगी) वस्तू मांडल्या, चिठ्ठ्यात त्याची नावे लिहिली. ज्या वस्तूच्या नावाची चिठ्ठी जी उचलेल ते तिचे वाण (घावंल त्याला पावंल) असे वाण लुटले. त्यांनाही मजा वाटली.
माझे लहानपण ज्या कॉलनीत गेले तिथे सगळ्या जातीधर्माच्या बायकांना हळदीकुंकूचे बोलावणे असायचे.
कपाळाला नाही पण मंगळसूत्र किंवा गळ्याला हळदीकुंकू लावून घ्यायच्या त्या, वाणही घ्यायच्या... आनंदाचे वसे जणू.
विधवा बायका किंवा वयस्कर आजी, त्यांनाही बोलावले जायचे. त्यांना ऑकवर्ड वाटू नये म्हणून , 'देण्याघेण्यात काही चुकले/ विसरले तर सांगायला ,लक्ष तरी ठेवायला या, म्हणजे आम्हाला आधार वाटेल' अशी गळ घालून का होईना , पण त्यांनाही आनंदात सहभागी होता येईल असे बघितले जायचे.
मध्यंतरी हळदकुंकू संदर्भात काही उलटसुलट विधाने वाचनात आली. 'काही आक्षेपार्ह गोष्टीमुळें आम्ही हळदीकुंकू करायचे सोडले',वगैरे... मला एक कळत नाही , असे म्हणणाऱ्या आणि त्याला पाठींबा देणाऱ्या लोकांना त्या आक्षेपार्ह गोष्टीं टाळून स्वतःच्या घरी हळदीकुंकू करण्यासाठी कुणी अडवले होते का? असे केले असते तर खरेच ते एक कौतुकास्पद पाऊल ठरले नसते का?
सगळी घरे आपलीशी करणारा हळदीकुंकूहून चांगला कार्यक्रम माझ्यातरी पाहण्यात नाही. एखादी प्रथा पूर्णपणे चुकीची ठरवून त्याला फेकून देण्यापेक्षा त्यात जे चांगले आहे ते उचलून पुढे चालवण्यात शहाणपण आहे.
इथे अमेरिकेत तर आम्ही मैत्रिणी एकत्र येऊन असे आनंदाचे वसे लुटण्याचे बहाणेच शोधत असतो. 👇🏻
